RozemarijnOnline




Gastenboek van RozemarijnOnline






















Gastenboek literaire website RozemarijnOnline

Vraag en antwoord

home           gastenboek




Onderwerp: Profielwerkstuk over poëzie
(14 september 2008)


Hallo,

Ik moet een profielwerkstuk maken en ik wil dat graag doen over poëzie. Mijn hoofdvraag is: wat is de ontstaansgeschiedenis van poëzie? Ik zou graag meer informatie daarover willen.

Bijvoorbeeld wat het woordgebruik was uit de periode 1200 zeg maar. En waarover gingen die gedichten? vooral over liefde? of ook over andere dingen zoals gepest worden?

Ik hoop op een antwoord. Alvast bedankt.

Groetjes, Gitta




Antwoord     (14 september 2008)


Dag Gitta,

De eerste geschreven teksten in de volkstaal vind je in de Lage Landen vananf ong. 1170 (geschreven door Hendrik van Veldeke). Daarvoor werd er alleen in het Latijn geschreven. Die vroege volkstaal wordt nu Middelnederlands genoemd. Dat was eigenlijk een groep van dialecten, zoals het Brabants, Vlaams en Hollands. Ook de spelling lag nog niet vast, iedereen schreef zo ongeveer als het klonk.

Bij die oudste teksten in het Middelnederlands (tot ong. 1550) spreken we meestal niet over poezie of gedichten, maar over lyriek. Nog weinig mensen konden lezen, dus er werden niet vaak gedichten gelezen uit een boek. De meeste lyrische teksten waren bedoeld om te zingen. Dat deden rondtrekkende zangers (minstreels, of in Frankrijk: trouveres en troubadours) of de mensen gewoon zelf.

Er zijn verzamelingen liedteksten in het Middelnederlands bewaard gebleven, zoals de liederen van Hendrik van Veldeke, het Gruuthuse handschrift en het Antwerps liedboek.

De onderwerpen van de liederen kun je in twee groepen verdelen: geestelijke/religieuze liederen en wereldlijke liederen. In de laatste groep vind je allerlei onderwerpen: liefde, historische personen/gebeurtenissen, drinkliederen, werkliederen, weefliederen, het vrouwenlied, en ook treurige onderwerpen zoals afscheid en dood; enz. enz.

Misschien kun je in de bibliotheek het boek vinden: Lyrische Lente, liederen en gedichten uit het middeleeuwse Europa (met vertalingen naar het huidige Nederlands door Willem Wilmink). Ook is er vast een literatuurgeschiedenis te vinden, met een hoofdstuk over de Middeleeuwen; en wellicht ook uitgaven van de hierboven genoemde liedboeken, zodat je wat voorbeelden kan zien van het taalgebruik.

Succes ermee!

Met vriendelijke groet,

Rozemarijn.


Zie verder: Poeziegeschiedenis.





Re:     (7 oktober 2008)


Hallo Rozemarijn,

Ik heb al eerder een berichtje gestuurd. Ik hou mijn profielwerkstuk over Poëzie.

Ik wil graag meer weten over de thema's die er vooral gebruikt werden door de eeuwen heen. Er is natuurlijk heel veel keuze daarin. Maar ik zou eigenlijk niet weten wat voor thema's ze bijvoorbeeld heel vroeger gebruikten.

Alvast bedankt,

Gitta





Re:     (7 oktober 2008)


Dag Gitta,

ja, ik kan me je mailtje van vorige maand herinneren; je berichtje staat in mijn gastenboek.

Nu zoek je naar thema's door de eeuwen heen. Voor de Middeleeuwen: zie mijn vorige mailtje, daar heb ik wat onderwerpen opgesomd (de twee groepen: religieuze versus wereldlijke lyriek).

De echte opkomst van poezie zoals wij dat nu kennen, ligt in de Renaissance (halverwege de 16e eeuw). Men greep toen terug op de Griekse en Romeinse oudheid, de periode die aan de Middeleeuwen vooraf ging. Omdat in die periode toneel (tragedie en komedie) en poezie belangrijk waren geweest, werden dat ook weer belangrijke genres in de Renaissance (16e-17e eeuw).

De onderwerpen van gedichten vielen in de Renaissance voornamelijk onder wat we nu noemen: gelegenheidspoezie. Men schreef gedichten die een rol speelden in de maatschappij of in het sociale leven. Voorbeelden zijn: verjaardagsgedichten, huwelijksgedichten, lofdichten, lijkdichten; en je hebt natuurlijk ook gedichten over de liefde, over historische gebeurtenissen en personen, over politieke ontwikkelingen, oorlogen, zeeslagen, maar ook religieuze gedichten en grappige gedichten.

Zie het kopje Renaissance op mijn website poeziegeschiedenis.html.

In de periodes daarna verschuiven de onderwerpen. In de 18e eeuw zijn er veel dominee-dichters: zij schrijven over religieuze en morele onderwerpen. Zij willen de mensen wat leren, vooral over het geloof. In de 19e eeuw zijn er dichters die dat vreselijk vinden, zij gaan heel andere poezie schrijven: vooral over zichzelf, hun eigen gevoelens en gedachten. In hun gedichten wordt vaak de natuur beschreven, maar die staat eigenlijk symbool voor hun eigen gevoelens (bijv. een donkere lucht en regenbui als ze somber zijn). Deze dichters worden de Tachtigers genoemd (omdat ze rond 1880 publiceerden).

Zie de kopjes Domineedichters en Tachtigers eveneens op: poeziegeschiedenis.html.

Dan tot slot de 20e eeuw en het heden. Deze periode wordt vaak aangeduid met het Modernisme. Er zijn verschillende groepen binnen te onderscheiden, maar over het algemeen vinden de moderne dichters dat het taalgebruik niet meer zo wollig moet zijn, maar dat je gedichten moet schrijven met gewone woorden (spreektaal). Het hoeft ook niet meer per se te rijmen of een vaste vorm (bijv. sonnet) te hebben. Het mag ook overal over gaan. Vaak hebben dichters nu hun eigen voorkeur: sommigen schrijven meer over hun eigen gevoelens of over dagelijkse dingen. Anderen schrijven over de maatschappij of gebruiken religieuze thema's. Wel wordt tegenwoordig vaak belangrijk gevonden dat je iets origineel verwoordt (dat was tot aan de 19e eeuw niet zo belangrijk).

Misschien is het leuk om van elke periode een gedicht in je werkstuk op te nemen als voorbeeld, dan wordt het wat concreter.

Het is wel een breed onderwerp voor een werkstuk, zeg. Hopelijk kom je hier weer verder mee en heb je ondertussen ook goede achtergrondliteratuur gevonden. Je kunt natuurlijk mijn website opgeven als bron voor je werkstuk.

Veel succes er weer mee!

Rozemarijn.

Poeziegeschiedenis








Versanalyse en interpretatie


Home        Gastenboek        Gastenboek 2008