RozemarijnOnline




Gastenboek van RozemarijnOnline






















Gastenboek literaire website RozemarijnOnline

Vraag en antwoord

home           gastenboek




Onderwerp: Gedicht Gerhardt
(8 maart 2016)


Goedendag Rozemarijn ,

Na het zoeken op internet naar een uitleg over een gedicht van Ida Gerhardt kwam ik bij u terecht en ben met veel belangstelling uw site gaan lezen en kan eigenlijk niet meer stoppen met het bekijken en lezen van uw site .

Maar eerst dus het gedicht en de reden van mijn reactie.

Jaren geleden kocht ik het papieren tafelkleed van stichting Plint , bedrukt met een aantal gedichten. Eén van de gedichten is 'Lente' van Ida Gerhardt.

Vaak stuur ik aan mijn vriendinnen een gedichtje op de kaartjes die zelf maak. Eén van mijn vriendinnen vroeg om meer uitleg over dit gedicht, maar ik blijf wat steken bij de 2e zin. Wat bedoelt de dichteres hiermee?

Ik lees graag gedichten, niet zozeer om ze ontleden, maar voor de emoties die ze oproepen of kunnen overbrengen en vooral het verwoorden van gevoelens die mij troosten, maar ook blij kunnen maken.

Misschien krijg ik een antwoord op mijn vraag. Indien dat niet zo is wil ik wel zeggen dat er op het internet iedere keer weer een wereld voor mij open gaat zo ook met de site RozemarijnOnline.

Hartelijk dank,

Juul.

---

Lente


(1) Voorzichtig beginnen te spelen
binnen een groenende koelte
de bloemen met name te groeten
en van harte te ontsluiten
aarzelende kamers.
(6) Het brood met elkaar te delen,
de koele beekval te voelen.
(8) En in de avond te wachten
de bevende witte vlinders;
de kamperfoelie gaat open.


Ida Gerhardt (1905-1997).





Antwoord     (10 maart 2016)


Dag Juul,

dank je wel voor je aardige complimenten voor mijn website.

Voor je dit gedicht goed kunt begrijpen, heb je eigenlijk enige achtergrondinformatie nodig.

(1). Ten eerste: natuur en geloof. Ida Gerhard hield veel van de natuur (met name het rivier- en weidelandschap rond Kampen, waar ze jarenlang woonde) en heeft zich ingezet voor natuurbehoud. Zij werkte daarbij samen met organisaties als Vereniging Natuurmonumenten en de Vogelbescherming. Natuur is dan ook een veel terugkerend thema in haar poëzie.

Ida Gerhardt was zeer gelovig en zij beschouwde de natuur als Gods schepping. In de natuur zijn verwijzingen naar het hogere aanwezig, en in de natuur is zingeving aanwezig. Ook zag zij het dichterschap als een goddelijke opdracht en een gedicht als een door God geïnspireerde schepping.

De natuur staat daarom voor haar vaak symbool voor de dichtkunst. Zoals de natuur is geschapen door de hand van God, schept de dichter een gedicht en er zou in een gedicht ook zingeving moeten zijn te vinden.


(2). Ten tweede: de kamperfoelie. In dit gedicht 'Lente' zegt Ida Gerhardt pas in de allerlaatste regel waar de hele voorgaande beschrijving over gaat: 'de kamperfoelie gaat open'.

Om zelf een beeld te krijgen van kamperfoelie (ik kende de plant eigenlijk niet), is het handig om even op google op 'kamperfoelie' te zoeken. Je krijgt dan meteen ook plaatjes te zien en beschrijvingen en uitleg van de plant. Kamperfoelie is een struik, de bloeitijd beslaat de hele zomer, sommige soorten bloeien zelfs nog in het najaar. De bloem geeft vooral in de avond een sterke, zoete geur af. Ze trekken daardoor met name veel nachtvlinders aan. De nectar zit relatief diep, waardoor bijv. hommels er niet of moeilijk bij komen. Een echte vlinderstruik dus.

Met deze achtergrondinformatie kun je je makkelijker een beeld vormen bij het beeld dat Gerhardt in dit gedicht wilde oproepen. Je ziet nu alvast de kamperfoelie-struik met bloemen voor je, de sterke geur in de avond, de nachtvlinders, de diep verborgen nectar.


Met al deze achtergrondinformatie in je hoofd, kun je nu het gedicht gaan lezen.


Het gedicht 'Lente' van Ida Gerhardt bestaat uit slechts 1 strofe van 10 regels. Hierin zijn 3 zinnen te onderscheiden (r. 1-5; r. 6-7; en r. 8-10). Pas in de allerlaatste regel zegt zij waar de hele voorafgaande beschrijving over gaat: 'de kamperfoelie gaat open'.

In de eerste zin (r. 1-5) staat dat de bloemen voorzichtig beginnen te spelen, te groeten, en te ontsluiten. Met andere woorden: voorzichtig, maar van harte, beginnen de bloemen open te gaan. Dat doen zij 'binnen een groenende koelte': dus ze zijn omgeven door het (schaduwrijke) groen van de kamperfoelie-struik.

In de tweede zin (r. 6-7) beginnen de bloemen 'de koele beekval' te voelen, blijkbaar is er water dat in de buurt stroomt en koelte afgeeft. Maar ook beginnen zij 'het brood met elkaar te delen'. Hier geeft Gerhardt een religieuze lading aan het natuurbeeld (normaal doen bloemen dit natuurlijk niet, het is dus symbolisch bedoeld). Het brood delen, is een handeling uit de mis of dienst en gebeurt normaal dus alleen in de kerk. Het verwijst naar het laatste avondmaal van Christus, waarbij Jezus het brood deelde met zijn discipelen. In dit gedicht delen de bloemen het brood met elkaar, zijn zij dus een symbool voor Jezus' discipelen. Zoals de discipelen het geloof uitdroegen, zo dragen de bloemen ook het geloof in Gods schepping uit.

Deze tweede zin is een onvolledige zin (er staat geen onderwerp in). Dus het brood delen, de beek voelen, kan ook op degene kan slaan die de kamperfoelie en de vlinders gadeslaat, de dichteres dus.

Hoe je het ook leest, het blijft evengoed een religieuze lading geven aan het gedicht.

De derde zin (r. 8-10) zegt dan dat 's avonds de vlinders wachten. De kamperfoelie gaat open. Het is dus zeer kenmerkend voor de kamperfoelie dat die vooral 's avonds sterk geurt en er dan nachtvlinders op af komen.

De 'bevende vlinders' wachten op het openen van de kamperfoelie. Het vreemd gekozen woord 'kamers' (r. 5), dat geen logische, nogal hoekige beschrijving is voor een bloem, zou zelfs ook nog een religieuze lading kunnen hebben - het roept mij een andere uitspraak van Jezus in gedachten: 'het huis van mijn vader heeft vele kamers', meestal uitgelegd als dat er voor iedere gelovige plek is in de tempel of in de hemel. Dan zouden de vlinders symbool staan voor gelovige mens (en dus ook Gerhardt zelf, die ook in de avond zit te wachten bij de kamperfoelie) - maar misschien denk ik nu veel te ver...


In ieder geval, zoals vaker in haar gedichten, geeft Ida Gerhardt het opengaan van de kamperfoelie dus een religieuze lading. Daardoor maakt zij van een neutrale natuurobservatie, een beeld dat het geloof in de schepping van God uitdraagt.


Ik hoop dat je zo verder komt met het lezen van dit gedicht en dat enige achtergrondinformatie de inhoud niet alleen begrijpelijker, maar ook mooier maakt. Ik kan inderdaad niet meer aan alle aanvragen voldoen (het bespreken van een gedicht, achtergrondinformatie zoeken en lezen, het gedicht telkens opnieuw lezen, me steeds afvragen wat staat hier nou, wat zegt de dichter nou, dat weer verbinden met de achtergrondinformatie, alles uitschrijven) dat kost mij ongeveer 3 uur per gedicht. Door persoonlijke omstandigheden lukt dat me momenteel hooguit een of twee keer per maand.


Ik wens je heel veel plezier met het lezen van gedichten en het struinen over het internet!

Met vriendelijke groet,

Rozemarijn.

Gedichten met een bespreking





Re:     (11 maart 2016)


Beste Rozemarijn,

Wat een geweldig uitgebreide uitleg. Hartelijk dank.

Ik kan me voorstellen dat het een enorm werk is. Hopelijk kun je er weer gauw die tijd insteken die zelf verkiest, maar vooral ook dat je voldoende gelegenheid hebt om gedichten te blijven lezen.

Zelf heb ik die gelegenheid wel en zou het een groot gemis vinden als dat niet meer kan. Soms ontdek ik opeens een "pareltje" en dat geeft veel voldoening.

Je begrijpt, ik kijk nu met nog meer plezier naar kamperfoelie, maar bewondering had ik er al voor.

Ik wens je alle goeds toe.

Met vriendelijke groet, Juul.








Versanalyse en interpretatie


Home           Gastenboek