RozemarijnOnline




Gastenboek van RozemarijnOnline






















Gastenboek literaire website RozemarijnOnline

Vraag en antwoord

home           gastenboek




Onderwerp: Rijmschema gedicht Bloem
(4 juli 2017)


Beste Rozemarijn,

Volgende week heb ik een presentatie over het gedicht 'Insomnia' van J.C. Bloem.

Ik heb al veel stijlfiguren gevonden, maar ik kom niet uit het rijmschema. Ik vind op veel site's dat het gedicht een "goed rijmschema" heeft, maar ik kom niet veder dan dat de eerste twee strofen staand eindrijm hebben.

Ik vroeg mij af of uw mij misschien hiermee kan helpen?

Met vriendelijke groeten,

Jonina.





Antwoord    (6 juli 2017)


Dag Jonina,

Het gedicht 'Insomnia' is een sonnet. Het gaat om een Italiaans sonnet van twee kwatrijnen (elk 4 regels) en twee terzetten (elk 3 regels).

Het rijmschema is: abba abba cdb bdc. Zie uitwerking hieronder.

Hiermee wijkt Bloem heel iets af van het oorspronkelijke rijmschema dat bij het Italiaanse sonnet hoorde (abba abba cdc dcd). Maar hierop werd veelvuldig gevarieerd.

Het is een ongelooflijk knap rijmschema: Bloem gebruikt dus slechts 4 rijmklanken. Slechts 1 keer herhaalt hij een woord in z'n geheel (dood en dood in de 1e en 4e strofe). Dit heet 'rime riche' of 'rijk rijm'.

Hoe strikter het rijmschema en hoe minder rijmklanken, hoe meer de dichter zich beperkt in wat hij kan zeggen. Het gevaar is dat zinnen gekunsteld gaan overkomen (om maar uit te komen op het juiste rijmwoord) of dat er 'stoplappen' gebruikt worden (woorden die niet echt iets toevoegen, alleen maar omdat ze rijmen).

Dat Bloem het voor elkaar krijgt om binnen de beperkingen van metrum, strofevorm, lengte van het gedicht en slecht vier rijmwoorden, toch een zinnige gedachtegang in het gedicht te verwoorden, is uitermate knap.

Veel succes met je presentatie!

Met vriendelijke groet,

Rozemarijn.


Gedichten met een bespreking

---

Insomnia


Denkend aan de dood kan ik niet slapen,   a
En niet slapend denk ik aan de dood,   b
En het leven vliedt gelijk het vlood,   b
En elk zijn is tot niet zijn geschapen.   a

Hoe onmachtig klinkt het schriel 'te wapen',   a
Waar de levenswil ten strijd mee noodt,   b
Naast der doodsklaroenen schrille stoot,   b
Die de grijsaards oproept met de knapen.   a

Evenals een vrouw, die eens zich gaf,   c
Baren moet, of ze al dan niet wil baren,   d
Want het kind is groeiende in haar schoot,   b

Is elk wezen zwanger van de dood,   b
En het voorbestemde doel van 't paren   d
Is niet minder dan de wieg het graf.   c


J.C. Bloem (1887-1966)
In: Schrijversalmanak voor het jaar 1953 (december 1952).


Rijmschema:

a slapen
b dood
b vlood
a geschapen

a wapen
b noodt
b stoot
a knapen

c gaf
d baren
b schoot

b dood
d paren
c graf

Elk nieuw rijmwoord krijgt simpelweg de volgende letter van het alfabet. Het rijmschema van dit sonnet is dus: abba abba cdb bdc.


PS: Je bewering over 'staand eindrijm' klopt niet.

- Staand rijm / mannelijk rijm eindigt beklemtoond: staan-gaan of verstaan-begaan.
- Slepend rijm / vrouwelijk rijm heeft nog een onbeklemtoonde lettergreep: lopen-kopen.
- Glijdend rijm: na de beklemtoonde lettergreep volgen 2 onbeklemtoonde: kinderen-hinderen.

Dus elke strofe van het gedicht 'Insomnia' bevat zowel mannelijk (staand) als vrouwelijk (slepend) rijm





Re:    (7 juli 2017)


Beste Rozemarijn,

Bedankt voor de snelle reactie, nu kan ik weer veder met de uitwerking!

Groetjes, Jonina.









Versanalyse en interpretatie


Home           Gastenboek