RozemarijnOnline




Gastenboek van RozemarijnOnline






















Gastenboek literaire website RozemarijnOnline

Vraag en antwoord

home           gastenboek




Onderwerp: Gedicht Vondel
(2 augustus 2017)


Hoi Rozemarijn,

Voor school moet ik 'Op Amsterdam' van Joost van den Vondel analyseren. Ik ben al een aardig eind op weg gekomen, maar wat de betekenis is van het volgende stukje, is mij onduidelijk:

'Wat volken ziet zij niet ... met overladen kielen.'

Hieronder het volledige gedicht. Ik zou het onwijs waarderen als je me hiermee zou kunnen helpen.

Alvast bedankt. Vriendelijke groet,

Roy.

---

Op Amsterdam

Aan d'Amstel en aan 't IJ, daar doet zich heerlijk open
Zij die, als Keizerin, de kroon draagt van Europe
Amstelredam, die 't hoofd verheft aan 's hemels as,
En schiet, op Pluto's borst, haar wortels door 't moeras.
Wat waat'ren worden niet beschaduwd van haar zeilen?
Op welke markten gaat zij niet haar waren veilen?
Wat volken ziet zij niet beschijnen door de maan;
Zij die zelf wetten stelt den gansen Oceaan?
Zij breidt haar vleugels uit door aanwas veler zielen,
En sleept de wereld in met overladen kielen.
Welvaren blijft haar erf, zo lang de Priesterschap
De raad niet overheert, en blindhokt met de kap.


Joost van den Vondel (1631).


Slotregels ook:

De welvaart stut haar staat, zolang de aanzienlijkheid
des raads gewetensdwang zijn boze wil ontzeit.





Antwoord     (5 augustus 2017)


Dag Roy,

Het gedicht 'Op Amsterdam' van Vondel (1631) is een lofdicht op de stad Amsterdam. Ik kan me voorstellen dat het een lastig gedicht is om te bespreken: Vondel schrijft niet alleen in de taal van vier eeuwen geleden, maar het gedicht verwijst ook naar een samenleving en omstandigheden die wij nu niet meer vanzelfsprekend herkennen.

Ik neem aan de je de online bespreking onderaan het artikel van Ons Amsterdam al hebt gelezen.
onsamsterdam.nl/amsterdam-van-vondel

De zinnen van 'Wat volken ziet..' tot '..overladen kielen' (r 7-10) kan ik alleen begrijpen, als ik er niet alleen de stad Amsterdam, maar ook de inwoners van de stad in lees. Het zijn de Amsterdammers die, zeilend over de wereldzeeën, ander volken zien beschijnen door de maan, het zijn de Amsterdammers die de wetten op zee grotendeels bepalen, het is de bevolking die zich uitbreidt en met overladen kielen (dus volgeladen scheepsruimen) de wereld in gaan.


Dus Amsterdam ligt aan de Amstel en het IJ, open aan zee (r 1). Indertijd bestond het huidige Centraal Station nog niet, de stad lag daar open aan zee (de toenmalige Zuiderzee, wat nu het IJsselmeer is). De haven liep zelfs tot binnenin de oude binnenstad, aan de huidige Dam. De stad was dus inderdaad open naar de zee.

Pluto was de god van de onderwereld. De palen waar Amsterdam op is gebouwd, die reiken als 'wortels' tot aan de borst van Pluto (r 4). In het Ptolemeïsche wereldbeeld (of geocentrische wereldbeeld) van de oudheid, was de aarde het middelpunt van het heelal (men dacht dat de zon om de aarde draaide). Hoog voorbij de sterren was de hemel, en in het midden van de aarde (het verst van de hemel verwijderd) bevond zich de hel. Vandaar dat Pluto wordt gesitueerd binnenin de aarde.

In de 17e eeuw (tot aan het rampjaar in 1672) waren Holland en Zeeland een grootmacht op zee, met hun grote vloten van zeilschepen en organisaties als de VOC. Dus zeilboten uit Amsterdam werpen hun schaduw op alle zeeën (r 5), de Hollanders maken de wetten op zee (r 8), de bevolking van Amsterdam, en de stad zelf, groeien (r 9) en de Amsterdammers gaan de wereld in 'met overladen kielen' (r 10).

Blindhokken en de kap zijn termen uit de valkenjacht (r 12). De erfenis ('haar erf') van Amsterdam zal steeds welvaart zijn, zolang de geestelijkheid ('de priesterschap') het stadsbestuur geen oogkleppen opdoet en ophokt.


Amsterdam wordt in dit gedicht dus duidelijk voorgesteld als wereldmacht. Maar, waarschuwt Vondel, dan mag het wereldlijke bestuur zich niet laten beteugelen door de kerk, want dat zou een einde kunnen betekenen aan de welvaart.


Ik denk dat je al een heel eind was, maar hopelijk kun je je bespreking hiermee toch nog een beetje uitbreiden.

Veel succes ermee, vriendelijke groet,

Rozemarijn.


Gedichten met een bespreking









Versanalyse en interpretatie


Home           Gastenboek