RozemarijnOnline




P.A. De Génestet

onderzoeksnota
1993






























Deze nota is geschreven in 1993 in het kader van het onderzoekscollege ‘De Nederlandse versvertelling in de negentiende eeuw’ onder begeleiding van dr. J.R. van der Wiel (Nederlandse taal- en letterkunde, Universiteit Utrecht).



Er staan nog vijf nota’s met historisch letterkundig onderzoek integraal op deze site:

- Katharyne Lescailje
- Tristan en Isolde
- De brulocht
- Het tabernakel
- Doctoraalscriptie
  Hadewijch en
  Ruusbroec

klik hiervoor op: Historische letterkunde







‘Vroolijk Rijm is balsem voor mijn smarte!’

De versvertellingen van P.A. de Génestet
en de humorcultus in de 19e eeuw

door Rozemarijn van Leeuwen
(© 1993)



 



Besluit



Hoe groot de overeenkomsten tussen ‘Fantasio’, ‘De Sint-Nikolaasavond’ en ‘De Mailbrief’ ook mogen zijn, de drie versvertellingen kunnen geenszins op één hoop worden gegooid. Alledrie hebben ze hun eigen karakter, eigenaardigheden en sfeer. Er valt in verschillende opzichten, juist bìnnen hun overeenkomsten, duidelijk een ontwikkeling te constateren.

Aan ‘Fantasio’ kan, méér dan aan de andere twee, het predikaat ‘humoristisch’ worden toegekend (ook door de inhoud van het verhaal). ‘De Sint-Nikolaasavond’ is het best te karakteriseren met de term ‘narratief’, terwijl ‘De Mailbrief’ voornamelijk ‘desciptief’ kan worden genoemd.

De humor lijkt af te nemen, de toon wordt ernstiger en wat zwaarmoediger. Door G. Engels [82] wordt gewezen op het eigenaardige verbinden van lach en traan, wat ze tot echt humoristische gedichten maakt, en hij voegt daar aan toe:

En juist deze afwisseling heeft De G. in de drie gedichten aangebracht en dat maakte ze zo natuurlik en waar, terwijl de overgangen meesterlijk zijn. (...)

Wel kost het hem in latere tijd veel moeite zijn tranen weg te lachen en hierin legt het grote verschil tussen Fantasio en De Mailbrief. (...)

De sombere toon houdt steeds langer aan en telkens weer moet de dichter zich opwekken met ‘Wôu ik niet vroolyk zijn ?” en dergelijke aanmaningen tot zichzelf. En dit is geen Byroniaanse somberheid.

In ‘De Mailbrief’ lijkt De Génestet er zelf ook op te wijzen dat hij is veranderd:

’k Word oud en wijs, en doe geen roekelooze stappen ! [83]

Dit wekt onmiddellijk de herinnering aan de roekeloze, onbezonnen daad van Fantasio, tien jaar daarvoor door De Génestet beschreven (het woord ‘meer’ had zonder problemen aan de geciteerde zin toegevoegd kunnen worden).

Busken Huet omschrijft de ontwikkeling in de drie versvertellingen als volgt:

(...) want zoo de Mailbrief, indien hij voltooid ware, het werk van een man geweest zou zijn, de Sint Nikolaasavond was het werk van een knaap, Fantasio dat van een kind bijna (...)[84]

Hij voegt daar aan toe -en dit lijkt mij een waardig citaat ter afsluiting van deze nota-:

Dit zijn (...) niet slechts de drie uitvoerigste, maar ook de drie merkwaardigste onder De Génestet’s gedichten; die, waarop de tand des tijds het minst vat zal hebben, omdat zij de meeste letterkundige waarde bezitten (...).

(...) zoo lang het Hollandsch eene afzonderlijke taal blijft, (zullen) de verzen van De Génestet in Hollandsche kringen van hand tot hand en van heugenis tot heugenis gaan. [85]




© Het is alleen toegestaan
om gegevens uit dit artikel over te nemen
met gebruikmaking van de verwijzing onderaan deze pagina.



Noten

[82]  Zw. Herdr. 25, blz. XIII-XIV.
[83]  'De Mailbrief' 1, XLI.
[84]  Litt. Fant. blz. 69.
[85]  Litt. Fant. blz. 68 en 75.




[einde van het Besluit]



Rozemarijn van Leeuwen, ‘‘Vroolijk Rijm is balsem voor mijn smarte!’ De versvertellingen van P.A. de Génestet en de humorcultus in de 19e eeuw’ (onderzoeksnota, 1993). Op: www.rozemarijnonline.net/letterkunde.html.


© Het is alleen toegestaan
om gegevens uit deze nota over te nemen
met gebruikmaking van bovenstaande verwijzing.




  Nota Versvertelling De Génestet
  Woord vooraf
  Inhoudsopgave
  Hoofdstuk 1 - P.A. De Génestet
  Hoofdstuk 2 - De versvertelling
  Hoofdstuk 3 - De humorcultus in de 19e eeuw
  Hoofdstuk 4 - Invloed en navolging
  Besluit   ↑
  Literatuur
  Bijlage: volledige tekst versvertellingen