RozemarijnOnline




Terugblik 10 jaar Ithaka




























Terugblik 10 jaar Ithaka

terugblik bij het 10-jarige bestaan van Ithaka
november 2008


door Rozemarijn van Leeuwen



 



Dag allemaal. Ik zal bij bij deze viering van Ithaka's 2e lustrum een korte terugblik geven op 10 jaar Ithaka (1998-2008) - voor een klein historisch randje aan deze middag.


Vier weken geleden, op 11 oktober 2008, was het precies 10 jaar geleden dat Ithaka werd opgericht. Die dag is vorige maand nogal onopgemerkt voorbij gegaan (ik heb er zelf eerlijk gezegd die dag niet aan gedacht...), maar vandaag hebben we alle gelegenheid om stil te staan bij dit heugelijke feit.


Ten tijde van die oprichtingsbijeenkomst in 1998 is er eerlijk gezegd niet in me opgekomen dat we ooit ons 2e lustrum zouden halen. Als me toen zou zijn gevraagd hoelang Ithaka zou blijven bestaan, had ik denk ik gegokt op een paar jaar.


Ik kan me herinneren dat ik naar die oprichtingsbijeenkomst een plastic mapje had meegenomen: zo'n klein plastic mapje met een rode achterkant en een doorzichtige voorkant waar je A4-tjes in kan opbergen met zo'n metalen clipje. In mijn naïviteit leek me dat reuze handig om de gekopieerde gedichten en wat hand-outs en printjes van zelfgeschreven gedichten in te kunnen bewaren. Nu, 10 jaar later, heb ik een héle plank in een kast gereserveerd voor Ithaka en de stapel kopieen en prints is ondertussen - ik overdrijf niet - zo hoog geworden. Dat had ik 10 jaar geleden dus echt niet voorzien! Ik vermoed dat het keurige plastic mapje nog wel ergens onderop die stapel ligt....



Een maand later, op 10 november '98, was onze eerste 'echte' bijeenkomst. Dat is morgen dus precies 10 jaar geleden. In ons enthousiasme hadden we het programma boordevol gepropt. Ik hield een praatje over de Vijftigers; Roland besprak de bundel 'Wat zoekraakt' van Eva Gerlach en Vojta Dukát; en we hadden allemaal een gedicht geschreven bij een foto - een zwart-wit foto van een vrouw bij een biljart. Vandaag terugkijkend is het in feite heel toepasselijk dat we 10 jaar geleden begonnen met een combinatie van fotografie en poezie.


Nog steeds bestaan onze bijeenkomsten uit 2 delen: het bespreken van een (meer of minder bekende) gevestigde dichter. En daarnaast het geven van een schrijfopdracht en dus het inbrengen van eigen poezie.


In maar liefst 42 bijeenkomsten in 10 jaar tijd, hebben we 33 verschillende dichters besproken - van diep in de 19e eeuw tot heel recent verschenen bundels; van Zuid-Afrikaanse poezie tot Nobelprijswinnaars; van zeer hermetische gedichten tot toegankelijk nieuw-realisme. Hiernaast zijn er ook thematische avonden geweest: over bijvoorbeeld muziek, en over wetenschap; over de Middeleeuwen en Renaissance, en over poezie-analyse.


In die 42 bijeenkomsten zijn er 41 schrijfopdrachten gegeven, over de meest uiteenlopende onderwerpen - al heb ik wel de indruk dat er in de loop van de jaren meer gedichten worden ingebracht, maar steeds minder over het thema van de schrijfopdracht.






Naast deze bijeenkomsten, 3 of 4 keer per jaar, hebben we in de afgelopen jaren ook verschillende andere dingen op poeziegebied ondernomen (soms met de hele groep, meestal in sterk wisselende samenstellingen). Ik kan ze niet allemaal memoreren; ik heb zeker 13 van zulke uitstapjes geteld, maar ik wil er een paar uithalen.


Zo kan ik me herinneren dat we een paar maanden na de oprichting naar een Bloem-dag in het Letterkundig Museum in Den Haag zijn geweest. Onder meer hadden musici daar verschillende gedichten van Bloem op muziek gezet - en het heeft me jaren gekost om Bloem weer gewoon te kunnen lezen, zonder dat ik die melodietjes weer in mijn hoofd hoorde.


Wat me ook sterk bijstaat is het Kavafis-festival in Leiden. We zaten daar 's avonds aan de schemerige waterkant, tussen de Hollandse geveltjes van de Leidse binnenstad, terwijl die Griekse, mytische beelden van Kavafis in gedragen zinnen over de grachten klonken. Een van de meest sfeervolle avonden die ik heb meegemaakt.


Een succes-evenement waar we verschillende keren zijn geweest, is het jaarlijkse Tuinfeest in Deventer, in augustus. In verschillende binnentuinen worden daar voordrachten gehouden door een scala aan dichters (met een beetje geluk is het een zwoele zomeravond - maar ik heb ook wel eens een hele avond met Arjan en Maarten kleumend onder een grote paraplu gezeten...).


Wat ook bijna een traditie begint te worden is de DichtRapSlam avond in Boxtel, elk jaar op de Landelijke Poeziedag. We werden daar een keer voor uitgenodigd en werden totaal verrast door de enthousiast rappende en slammende jongeren in een rokerig café. Mede door de prachtige bundel die zij elk jaar uitgeven - en waar verschillende van ons al in hebben gestaan - blijft Boxtel elke januari toch weer trekken...



Dat bundeltje van Boxtel brengt mij op een heel ander aspect van Ithaka, en dat is dat verschillende leden in de afgelopen 10 jaar hebben gepubliceerd in tijdschriften of verzamelbundels; zijn genomineerd voor schrijfwedstrijden; en zelfs prijzen hebben gewonnen.


Ik kan het niet laten in dit kader even de prijsuitreiking van Uitgeverij Vleermuis te noemen, die plaatsvond in een hotellobby in Maarssen. Ondanks de lichtelijk onaangename redactrice, het schilderij met die lelijke gifgroene lijst en de doos met boeken, waarvan voorgenoemde redactrice me toefluisterde dat ik die ook bij het oud-papier mocht zetten (!) - was dat absoluut een onvergetelijke middag.


Heet van de naald is het laatste nieuws dat Arjan gisteren een eervolle vermelding kreeg van de Hoog Catharijne Trofee 2008 op het Utrechts Literair Festival!


Ik kan niet alle prestaties hier opsommen, maar ik zou zeggen: kijk vooral op de website; want daar is een redelijk overzicht te vinden onder het kopje 'Laatste nieuws'.


Ik heb er maar een paar dingen uitgepikt; maar als je alles zo eens op een rijtje zet, is er behooorlijk veel gebeurd in 10 jaar tijd...





En dan nu de uitgave van de poeziekaarten. Naast het verschijnen van de bundel Onbekende havens in 2003, is dat een tweede hoogtepunt in het 10-jarige bestaan van Ithaka.


Meike kwam met het initiatief voor dit plan - nadat ze voor zichzelf al eens een paar kaarten had gemaakt. Met een vader die fotograaf is, en een dochter die lid is van een poeziegroep, ligt het idee voor poeziekaarten wellicht voor de hand... - en Meike vroeg ons of wij er voor voelden om een set poeziekaarten uit te geven. Iedereen vond het meteen een geweldig plan en we leverden allemaal een shortlist van een stuk of 5, 6, 7 gedichten in. Meike zou dan proberen passende foto's te vinden en van 1 of 2 gedichten een opmaak maken.


De bijeenkomst daarna kwam ze met een eerste voorbeeld, om ons een idee te geven (de Vliegtuigen-kaart); en eerlijk waar: het overtrof al mijn verwachtingen. En datzelfde gevoel hield ik bij elke afzondelijke kaart die daarna het licht zag: ze zijn stuk voor stuk uitzonderlijk goed gelukt.



Dat gaat niet vanzelf. Het uitzoeken van een goede combinatie foto-gedicht, het bewerken van foto's, het opmaken van elke kaart, de plaatsing van de tekst, de kleur, het lettertype - het maken van elke kaart is een tijdrovende klus. Ik zou u allen dan ook willen meegeven: neem straks rustig de tijd om elke kaart eens uitgebreid te bekijken, en besef dat er vele, vele uren werk in elke kaart zit.


Daarbij krijg je bij elk project (het staat me ook nog zeer goed voor de geest bij de uitgave van de bundel) te maken met onvoorziene dingen, problemen en tegenslag.


Om een béétje een beeld te geven zal ik er een paar noemen. Het meest verschrikkelijke was wel dat Meike's laptop crashte en er meerdere dagen werk aan de kaarten verloren gingen. Meike heeft haar harde schijf uit haar lap-top moeten slopen en is speciaal voor het kaartenproject naar zo'n speciaal bedrijf gegaan dat dan de gegevens er nog probeert uit te vissen - wat gelukkig lukte. Ook waren er onvoorziene klussen: er werd bijv. nog een gedicht gewisseld en is er op het laatste moment nog een extra kaart toegevoegd.


Tussen dit alles door zocht Meike contact met een drukker en wist een geweldige prijs te bedingen. Er volgden twee uitgebreide correctieronden waarbij nog een paar strofes werden herschreven, er kwam nog een voorkantkaart bij, èn een achterkantkaart - en eindelijk was alles klaar om naar de drukker te gaan. Toen kwam de grootste tegenslag. De verhoudingen van de foto's bleken anders dan de verhoudingen van de druk - en àlle kaarten moesten worden aangepast.



Het is héél veel werk geweest - en Meike heeft er tot het einde toe enthousiast, zeer creatief, blijmoedig, nauwkeurig en met oog voor detail en perfectie aan gewerkt; en met veel plezier, neem ik aan, vooral als het allemaal goed ging... Ik heb de kaarten natuurlijk nog niet in druk gezien - maar ik neem aan dat het eindresultaat er dan ook echt helemaal naar zal zijn.


Ik ben er verschrikkelijk nieuwsgierig naar - en ik neem aan iedereen die hier aanwezig is... tijd om naar de onthulling te gaan, de uitreiking van het eerste pakje kaarten.


Om de spanning nog een beetje op te voeren volgt hier eerst een korte uitvoering van het Vikram Seth kwartet van Iegte, Laura, Evelien en Arjan.


Daarna zal Roland het eerste pakje poeziekaarten uitreiken aan de fotograaf, Richard Grol.




Voordracht door Rozemarijn van Leeuwen
9 november 2008





Kijkje bij Ithaka:

Foto's uitreiking dichtbundel 2002
Foto's prijsuitreiking 2005
Foto's presentatie poëziekaarten 2008
Foto's uitreiking dichtbundel 2012