RozemarijnOnline




Katharyne Lescailje

onderzoeksnota
1993





























Deze nota is geschreven in 1993 in het kader van het onderzoekscollege ‘De vrouwelijke blik: schrijfsters in de zeventiende tot de negentiende eeuw’ onder begeleiding van prof.dr. M.A. Schenkeveld-Van der Dussen (Nederlandse taal- en letterkunde, Universiteit Utrecht).



Er staan nog vijf nota’s met historisch letterkundig onderzoek integraal op deze site:

- Tristan en Isolde
- De Génestet
- De brulocht
- Het tabernakel
- Doctoraalscriptie
   Hadewijch en
   Ruusbroec

klik hiervoor op: Historische letterkunde






Katharyne Lescailje

‘Vermaarde en volgeestige dichteresse tot Amsteldam’
1649-1711

door Rozemarijn van Leeuwen
(© 1993)



 



Woord vooraf



Nog geen vier maanden geleden was Katharyne Lescailje voor mij niet meer dan een naam. Deze naam werd het uitgangspunt van een soms moeizame, maar steeds spannende zoektocht naar de vrouw eràchter. Katharyne Lescailje, een Amsterdamse dichteres rond 1700: waarover schreef ze, hoe dacht ze, wat deed ze, uit wat voor familie kwam ze, hoe leefde ze? Had zij contacten met andere dichters en dichteressen uit haar tijd? Hoe keken deze tegen haar aan en hoe werd zij gezien en beoordeeld in latere eeuwen?

In de loop van de maanden ontstond er langzaam maar zeker een steeds vollediger beeld. Het blok vorderde gestaag (en de beheerder van de leeszaal oude drukken kende me na verloop van tijd bij naam). Het besef dat dit slechts een aanzet zou worden voor het onderzoek naar Katharyne Lescailje groeide. Vaak riep gevonden materiaal weer nieuwe vragen op, die helaas door de beperkte tijd soms (deels) onbeantwoord bleven.

Naast feiten uit haar leven, de opname in biografische woordenboeken en literatuur-geschiedenissen (en enkele losse artikelen), heb ik me beperkt tot drie onderzoeksgebieden. Ten eerste: wat is er tijdens haar leven uitgegeven en door wie? Hiervoor heb ik onder meer de boekhandel van de Lescailles nader bekeken.

Op de tweede plaats: wat was het maatschappelijke en politieke kader van haar ‘maatschappelijk geëngageerde’ poëzie (de zogenaamde ‘staatsgevallen’) en hoe functioneerden deze gedichten? Deze staatsgevallen, waarin Katharyne Lescailje reageert op maatschappelijke gebeurtenissen uit haar tijd, lijken bestemd te zijn voor een groter (Amsterdams?) publiek.

Zijn er ten slotte aanwijzingen dat zij contacten onderhield met dichters en dichteressen uit haar tijd, met andere woorden: nam zij bewust en actief deel aan een ‘literair leven’ of maakte zij misschien zelfs deel uit van een literaire kring?


In het eerste hoofdstuk zullen feiten aan de orde komen omtrent het leven van Katharyne Lescailje, haar familie en hun boekhandel. Het tweede hoofdstuk gaat in op haar produktie als dichteres; de uitgaven van haar werk, de plaatsing daarvan in de maatschappelijke en politieke context en de literaire contacten die er uit spreken. Het derde hoofdstuk kan globaal onder de noemer ‘receptie’ worden gebracht: contemporaine gedichten en teksten uit latere eeuwen over Katharyne Lescailje worden hierin behandeld.

Hoewel ik zeker heb gekeken naar primaire werken van Katharyne Lescailje, is dit verslag van mijn onderzoek meer een inventarisatie dan een interpretatie geworden. Tekstintrinsiek is er nog veel te onderzoeken, maar ook daarnaast zijn er vragen opengebleven die het waard zijn nader bestudeerd te worden. Onder het kopje ‘Aanbevelingen voor verder onderzoek’ worden enkele van zulke ‘witte vlekken op de kaart’ aangestipt. Toch hoop ik dat in deze nota genoeg van de kaart is ingevuld om een beeld te geven van de mens èn de dichteres Katharyne Lescailje.



[einde van het Woord vooraf]



Rozemarijn van Leeuwen, ‘Katharyne Lescailje: “Vermaarde en volgeestige dichteresse tot Amsteldam” (1649-1711)’ (onderzoeksnota, 1993). Op: www.rozemarijnonline.net/letterkunde.html.


© Het is alleen toegestaan
om gegevens uit dit artikel over te nemen
met gebruikmaking van bovenstaande verwijzing.




  Nota Katharyne Lescailje
  Inhoudsopgave
  Woord vooraf   ↑
  Hoofdstuk 1 - Biografie
  Hoofdstuk 2 - Oeuvre
  Hoofdstuk 3 - Receptie
  Tot besluit
  Literatuurlijst
  Bijlagen