RozemarijnOnline




Versanalyse en interpretatie
-
korte bespreking gedicht






















Versanalyse en interpretatie
korte bespreking gedicht


Bertus Aafjes - Homeros
In: 'Eerste sonnetten (1938-1939)', Verzamelde gedichten 1938-1988, Amsterdam, 1990.





Gastenboek. Onderwerp: Prachtige poëziekaarten Ithaka!
(1 maart 2014)


Dag Rozemarijn,

Hartelijk bedankt voor de ontzettend mooie poëziekaarten. Ik ben er erg blij mee. Heb ze gelezen en zal ze zeker nog meer dan eens herlezen en daarna natuurlijk iemand mee verrassen. Prachtig!

Wat mooi, ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan van jullie dichterscollectief waarbij Odysseus' reis wordt aangehaald.

Verder ben ik erg blij je site te hebben gevonden. Ik zocht naar de Griekse tekst van het gedicht Ithaka van Kavafis. Met veel plezier heb ik al wat rondgekeken en zal er nog graag vaker kijken.

Misschien ken je het maar het volgende toepasselijke gedicht kwam ik pas tegen, wellicht geschikt voor bespreking: een prachtige ode aan de Man van de Duizend Listen en zijn geestelijk vader! Ik stuur het hieronder mee: Homeros, van Bertus Aafjes.

Hartelijke groeten en fijn weekend!

Gerda.



HOMEROS


Ik las Odysseus' smartelijke tocht
en spelde in de schemer de symbolen:
de zeeën, de godinnen en de holen,
waarin hij liefde en bescherming zocht.

Toen ik het boek sloeg in zijn zeven sloten,
was het of ik ontwaakte van een reis;
ik had gezworven en had drank en spijs
aan menig tafel met de held genoten.

Waar mag Homeros met het blind gezicht
wel dolen, dacht ik; maar waarom zo denken:
is de dichter dan meer dan het gedicht?

Ik zag de koele stroom verborgen wenken:
de Lethe, dacht ik, dooft het laatste licht,
maar verzen zijn onsterflijke geschenken.


Bertus Aafjes, 'Eerste sonnetten (1938-1939)'. In: Verzamelde gedichten 1938-1988, Amsterdam, 1990.




Antwoord     (2 maart 2014)


Dag Gerda,

Dank voor je aardige complimenten over onze
poëziekaarten! Heel attent van je dat je de moeite hebt genomen om dat te laten weten. Ik heb je reactie (zonder je mailadres natuurlijk) doorgestuurd aan de andere dichters die op de kaarten staan.

Ik ben blij dat je de tekst van Kavafis hebt kunnen terugvinden. Het blijft een ontzettend mooi gedicht!

Dank voor het toesturen van het puntgave sonnet van Aafjes. Ik kende het niet en ik vind het heel mooi. Fijn dat ik het heb leren kennen; een leuke verrassing als dat ineens in je in-box verschijnt! Ik zal hem zeker bij m'n gedichtenbesprekingen plaatsten.

Nogmaals dank en natuurlijk veel poëzie-plezier toegewenst! Met vriendelijke groet,

Rozemarijn.


---


Bespreking gedicht 'Homeros' van Bertus Aafjes



Het gedicht 'Homeros' van Bertus Aafjes is een puntgaaf sonnet. Het is een zogenaamd Italiaans sonnet (bestaande uit twee kwatrijnen en twee terzetten). Het metrum is de jambe, met vijf heffingen per regel (een vijf-jambische versregel dus). Het rijmschema is abba cddc ded ede.

De titel, 'Homeros', verwijst naar de Griekse dichter Homerus of Homeros, die leefde in de Griekse oudheid (ongeveer van 800 tot 750 v.Chr.). Er werd over hem gezegd dat hij blind was (zijn bijnaam was 'de blinde bard'), maar dit kan ook komen doordat hij zijn ogen sloot tijdens het vertellen van een verhaal. Over zijn leven is nauwelijks iets met zekerheid bekend; er is zelfs discussie over de vraag of de aan hem toegeschreven werken niet door meerdere dichters zijn geschreven, en sommigen trekken zijn bestaan zelfs helemaal in twijfel.

Aan Homeros worden twee beroemde epische gedichten (verhalende, rijmende teksten) toegeschreven: de Ilias en de Odyssee. Het zijn uitgebreide werken (de Ilias beslaat 24 boeken van 800 versregels en de Odyssee 24 boeken van 500 versregels), waarin Griekse mythologische verhalen en heldensagen zijn verwerkt.

De Ilias beschrijft de strijd om Troje. De Odyssee speelt zich af na de val van Troje en handelt over de tien jaar durende reis van de Griekse koning Odysseus naar het eiland Ithaka, waar hij koning was.


In dit gedicht van Aafjes wordt meteen in de eerste regel aangegeven dat de 'ik-persoon' de Odyssee leest. In het verhaal komen 'zeeën, godinnen en holen' voor (r. 3) en de 'ik' zoekt de symbolen daarin (r. 2).

In de tweede strofe slaat de 'ik' het boek dicht en met het dichtslaan van het boek lijkt hij te 'ontwaken' (r. 6). Het is alsof hij zelf een reis heeft gemaakt tijdens het lezen over de reis van koning Odysseus; alsof hij zelf heeft gezworven en met de held aan tafel heeft gezeten.

In de derde strofe verschuift dan zijn blik naar de schrijver van de Odyssee: Homeros. De 'ik' vraagt zich af: als hij als lezer, tijdens het lezen, al zo intens meeleeft met de hoofdpersoon (dat het stoppen met lezen zelfs op een 'ontwaken' lijkt), hoe was dat dan voor de schrijver van die verhalen? Waar heeft hij allemaal gezworven, 'gedoold'?

Hij roept zichzelf meteen tot de orde: 'maar' (r. 10) zo moet hij wellicht niet denken. De vraag is of de dichter wel meer is dan het gedicht. Je zou deze zin op verschillende manier op kunnen vatten.
De vraag kan zijn of er nog wel meer avonturen, intensere fantasieen waren in het hoofd van Homeros - of dat hij alles in dit epische gedicht heeft samengebald. En nog verregaander is de vraag of Homeros wel als individuele persoon bestond, en of de (fictieve) dichter in feite niet samenvalt met het gedicht. Het woord 'meer' is dan opgevat als 'groter', 'veelomvattender'.
Het woord 'meer' zou ook opgevat kunnen worden als 'meer waard', 'belangrijker'. Misschien is dit dichtwerk wel belangrijker dan wat er nog meer in het hoofd van de dichter is omgegaan. De dichter is er immers niet meer. De gedachte kan dan zijn dat een dichter een tijdelijk leven is beschoren, sterfelijk is; terwijl een gedicht blijvend is, eeuwigheidswaarde heeft. Een dichter overleeft zijn verzen niet, maar de verzen overleven de dichter wel.

In de vierde strofe verschuift het beeld dan naar de Lethe. De Lethe was in de Griekse mythologie de rivier van de vergetelheid, waar de doden in de onderwereld van drinken om hun aardse leven te vergeten.

De Lethe 'dooft het laatste licht' (r. 13), dooft de herinnering - Homeros' leven zou hier een definitief einde hebben gekregen. Tegenover de eindigheid van het aardse leven, zet Aafjes hier de poëzie, die onsterfelijk is. Dit is een bekend beeld, maar Aafjes geeft hier een geheel eigen draai aan. Verzen zijn niet alleen onsterfelijk, het zijn 'onsterfelijke geschenken' - gedichten zijn geschenken voor iedere lezer, zowel in de eigen tijd van de dichter, als in alle nakomende decennia, in alle nakomende eeuwen.

Het epische gedicht de Odyssee is een onsterfelijk geschenk. Waarom dit als geschenk wordt ervaren, heeft Aafjes al uiteengezet in de tweede strofe: het epos voert hem mee naar de wereld van goden en godinnen, van zeetochten en helden. Hij is op avontuur geweest in een andere wereld: de wereld van de Griekse mythologie, of algemener: de wereld die wordt opgeroepen door de de letteren, de dichtkunst, de literatuur. Een wereld die ontsloten wordt door simpelweg het boek open te slaan - en te gaan lezen.


En op zijn beurt is natuurlijk uiteindelijk ook het gedicht van Aafjes zelf een klein geschenk aan ons, de lezer. De laatste zin, 'maar verzen zijn onsterflijke geschenken', kan immers ook op het sonnet zelf slaan. Het geschenk van Aafjes in dit gedicht is dan weer, dat hij ons de intense leeservaring in herinnering brengt. En wie weet dat er lezers zijn die hierna een boek uit hun boekenkast pakken, met mythologische verhalen of hedendaagse, en op reis gaan met de held.







Bespreking gedicht: Rozemarijn van Leeuwen (april 2014)   © zie hieronder.
Gedicht: Bertus Aafjes, 'Eerste sonnetten (1938-1939)'. In: Verzamelde gedichten 1938-1988, Amsterdam, 1990.

Overzicht alle besprekingen gedichten:
Lijst gedichten met bespreking.




© copyright 2014. Het is alleen toegestaan om gegevens van deze pagina over te nemen met gebruikmaking van de volgende verwijzing:
Rozemarijn van Leeuwen, Versanalyse en interpretatie. Bertus Aafjes, 'Homeros' (2014). Bron: http://www.rozemarijnonline.net/poezie_gedichten.html.





Overzicht van gedichten:
lijst van gedichten met bespreking




<  
  >