RozemarijnOnline




Versanalyse en interpretatie
-
korte bespreking gedicht






















Versanalyse en interpretatie
korte bespreking gedicht


Hugo Claus - Surgens venit ad Padrem
In: Kleine reeks, 1947





Gastenboek. Onderwerp: Hugo Claus
(6 september 2012)


Hallo Rozemarijn,

zou je me kunnen helpen met het analyseren van een gedicht van Hugo Claus? Daar zou ik echt blij mee zijn! Het gaat om: Surgens venit ad Padrem (de verloren zoon)

Hieronder het gedicht.

Groetjes, David.



Surgens venit ad Padrem


Als de bladeren in het gras zijn weggerot,
de lucht als glas en de vijvers bevroren,
als steenhard 't land is waar ooit het koren
stond kom ik als naar de lamp de mot

in de afgelegen hoeven schuilen.
Ik krijg er als de zwijnen mijn voeder.
Soms sterft een kind er of een boerenmoeder
stikt er in haar etterbuilen.

Dan vlucht ik hijgend in het moeras.
Geen seizoen kan mijn wonden helen.
Nooit wordt mijn hongerende ziel tot as

van berouw of medelijden. Zo blijf
ik vagebond en schooier spelen
tot ooit de Vader bergt mijn ziel en lijf.


Hugo Claus
In: Kleine reeks, 1947
(gedichtencyclus 'De verloren zoon').




Antwoord     (9 september 2012)


Dag David,

zover ik kan nagaan is dit gedicht onderdeel van de gedichtencyclus 'De verloren zoon', die bestaat uit 8 gedichten, uit de debuutbundel van Hugo Claus, Kleine reeks (1947). De titel, 'Surgens venit ad Padrem' ('patrem') wil zoveel zeggen als: opstaande komt hij tot de vader.

De overkoepelende titel, 'De verloren zoon', wijst naar een verhaal uit de bijbel. Het staat in het Evangelie van Lucas, in het Nieuwe Testament. Jezus vertelt dit verhaal over een vader en zijn twee zoons. De jongste zoon eist zijn erfdeel op, trekt de wereld in, verkwist al het geld, en keert uiteindelijk berooid bij de vader terug. De vader richt een feestmaal aan om zijn terugkomst te vieren. De oudste zoon wordt hier boos over. Hij is altijd bij zijn vader gebleven, heeft geen geld verkwist, maar voor hem wordt geen feestmaal aangericht. Toch vindt de vader dat hij juist handelt: de zoon was verloren en is weer teruggevonden.
(je vindt de tekst bijv. op Wikipedia: http://nl.wikipedia.org/wiki/De_verloren_zoon_(Bijbel) ).

Het verhaal wordt meestal zo uitgelegd, dat mensen die van het rechte pad afwijken, maar berouw krijgen en zich weer tot God richten, op genade kunnen rekenen.

Hoe is nu de bekende thematiek van de verloren zoon gebruikt in dit gedicht van Hugo Claus?

In de eerste strofe (of eigenlijk eerste vijf regels) beschrijft hij hoe het herfst wordt, en winter: de bladeren rotten, de vijvers bevriezen, het land wordt hard van de vorst. Als dat gebeurt, dan komt de 'ik' (zoals een mot naar de lamp) naar de afgelegen hoeven om daar te schuilen. De 'ik' lijkt hier in de positie van een verloren zoon te zijn, hij zwerft blijkbaar door de wereld.

In de tweede strofe wordt beschreven wat er in die afgelegen hoeven gebeurt: de 'ik' krijgt er voer, zoals de zwijnen. Soms sterven er kinderen of moeders om hem heen.

Hij vlucht dan, in de derde strofe, naar het moeras. Geen seizoen (dus niet de herfst en winter, zoals al beschreven, maar blijkbaar ook niet de lente of zomer - of meer in z'n algemeenheid: de loop van de tijd) kan zijn wonden helen. Zijn ziel krijgt nooit berouw (zoals de verloren zoon uit de Bijbel wel berouw kreeg).

In de slotzinnen staat dan: de 'ik' blijft vagebond en schooier (hij blijft blijkbaar, arm, door de wereld zwerven), tot de Vader (met hoofdletter, dus te lezen als: God) zijn ziel en lijf zal bergen (dus: tot hij dood zal gaan).


Kortom: de titel van deze cyclus verwijst naar een beroemd verhaal uit het Nieuwe Testament over de verloren zoon. In dat verhaal trekt de zoon de wereld in, maakt als zijn geld op, krijgt berouw, keert terug naar zijn vader en wordt vergeven. In dit gedicht is er een 'ik' die ook door de wereld zwerft en blijkbaar al z'n geld heeft opgemaakt (hij is een vagebond en schooier). Echter, seizoen na seizoen blijken zijn wonden niet te helen, hij krijgt geen berouw en hij keert niet naar zijn vader terug. Hij wordt niet vergeven, er vindt geen verzoening plaats. Hij blijft door de wereld zwerven tot aan zijn dood, tot zijn ziel en lijf door God zullen worden geborgen. Omdat in die laatste zin God expliciet met 'Vader' wordt aangeduid, zou je daarin kunnen lezen dat de 'ik' wellicht hoopt om aan het eind van zijn leven alsnog te worden 'geborgen' (in genade te worden aangenomen) door een vader-figuur.


Er is voor de 'ik' in dit gedicht dus geen goede afloop tijdens zijn leven, zoals voor de verloren zoon uit de bijbel. Er is geen hereniging met zijn vader, geen vergeving en verzoening. Het zou wellicht interessant zijn om na te gaan of Claus vaker gedichten schreef met thema's als de relatie vader-zoon. Wellicht is dit thema, of de visie die er uit spreekt (die duidelijk afwijkt van de bijbelse visie) breder in het werk van Claus te plaatsen.


Ik hoop dat je hiermee verder komt. Succes met de analyse en uitwerking ervan. Je kunt mijn website als bron opgeven.

Met vriendelijke groet,

Rozemarijn

Versanalyse en interpretatie
Meer gedichten met een bespreking

- © onderaan pagina








Bespreking gedicht: Rozemarijn van Leeuwen (september 2012)   © zie hieronder.
Gedicht: Hugo Claus, 'Surgens venit ad Padrem'. In: Kleine reeks, 1947.

Overzicht alle besprekingen gedichten: Lijst gedichten met bespreking.




© copyright 2012. Het is alleen toegestaan om gegevens van deze pagina over te nemen met gebruikmaking van de volgende verwijzing:
Rozemarijn van Leeuwen, Versanalyse en interpretatie. Hugo Claus, Surgens venit ad Padrem (2012). Bron: http://www.rozemarijnonline.net/poezie_gedichten.html.





Overzicht van gedichten:
lijst van gedichten met bespreking




<  
  >