RozemarijnOnline




Versanalyse en interpretatie
-
korte bespreking gedicht






















Versanalyse en interpretatie
korte bespreking gedicht


J. Slauerhoff - Het einde
In: Een eerlijk zeemansgraf, 1936





Gastenboek. Onderwerp: Het einde
(4 december 2011)


Hoi Rozemarijn,

Mijn naam is Samira, ik ben 14 jaar, en ik moet een poëziepresentatie houden over het gedicht 'Het einde' van Jan Jacob Slauerhoff. Alleen kan ik geen informatie vinden over de inhoud van dit gedicht...

Zou u mij kunnen helpen bij de analyse van dit gedicht? Ik begrijp ook de overeenkomst tussen de vorm en inhoud van het gedicht niet heel goed...

Hieronder ziet u het gedicht!

Groetjes, Samira.

---

HET EINDE


Vroeger toen 'k woonde diep in t land,
Vrat mij onstilbaar wee;
Zooals een gier de lever, want
Ik wist: geen streek geeft mij bestand,
En 'k zocht het ver op zee.

Maar nu ik ver gevaren heb
En lag op den oceaan alleen,
Waar zelfs Da Cunha en Sint-Heleen
Niet boren door de kimmen heen,
Voel ik het trekken als een eb

Naar 't verre, vaste, bruine land...
Nu weet ik: nergens vind ik vree,
Op aarde niet en niet op zee,
Pas aan die laatste smalle ree
Van hout in zand.


Jacob Slauerhoff
In: Een eerlijk zeemansgraf, 1936.




Antwoord     (5 december 2011)


Beste Samira,

Allereerst kort iets over Jan Slauerhoff. Soms kan het helpen, bij het begrijpen van een gedicht, om iets van de achtergrond te weten. Slauerhoff leefde van 1898 tot 1936. Hij is dus maar 38 jaar geworden. Toch heeft hij een heel aantal romans en gedichtenbundels geschreven. Slauerhoff studeerde geneeskunde en hij werd dokter. Hij ging als scheepsarts werken aan boord van verschillende schepen. Zo voer hij de hele wereld over. Hij was helaas zelf veel ziek. Hij werkte ook een tijd aan wal (in Nederland en in Afrika), daarna ging hij weer varen als scheepsarts. Hij werd steeds zieker en overleed toen hij net 38 was geworden.

Dan over het gedicht dat je me stuurde. Wat meteen opvalt is dat het gaat over zee/oceanen en het bruine land/de aarde. Het thema van het gedicht lijkt dus aan te sluiten bij het leven dat Jan Slauerhoff heeft geleefd (dan weer aan land, dan weer varend over zee).

Maar waar gaat het gedicht precies over? Ik zal de drie strofen van het gedicht langslopen om de betekenis ervan te begrijpen.

De eerste strofe gaat over iemand die op het land woont, maar naar zee verlangt. Het verlangen is een 'wee' (een pijn) die aan hem 'vreet', het vreet aan hem zoals een 'gier een lever' vreet. Het maakt niet uit in welke 'streek' hij woont. Daarom gaat hij op zee varen. De "ik-persoon" woont dus op het land, verlangt naar zee en gaat dan ook op zee varen.

In de tweede strofe beschrijft hij dat hij de hele oceaan heeft bevaren. Hij was zo ver op de oceaan dat er geen eilanden meer aan de horizon ('de kim') te zien waren. Maar nu voelt hij een ander verlangen aan zich trekken ('als het eb'). Kortom: de "ik-persoon" heeft de zee‘n over gevaren, maar zoals hij in de eerste strofe naar zee verlangt, zo verlangt hij op zee naar iets anders.

Want in de derde strofe zegt hij dan: een verlangen trekt aan hem naar het land. Hij beseft dat hij nergens vrede zal vinden: niet op het land en niet op zee. Hij zal pas vrede ('vree') vinden 'aan die laatste smalle ree van hout in zand'.

Tot zover is de betekenis van het gedicht vrij helder. Het valt ook mooi samen met de vorm (3 strofen) van het gedicht. In de eerste strofe is hij aan land, maar verlangt hij naar zee. In de tweede strofe heeft hij over zee gevaren, maar verlangt naar het land. In de derde strofe begrijpt hij dat hij nergens vrede/rust zal vinden, pas 'aan die laatste ree'.

Wat betekenen nou die laatste twee regels? ("Pas aan die laatste smalle ree / Van hout in zand").
Waar zal de "ik-persoon" rust vinden?

Als het moeilijk is om de betekenis van een gedicht te begrijpen, dan helpt het soms om naar de titel te kijken. De titel vertelt vaak heel in het kort waar het gedicht over gaat. Dit gedicht heeft als titel 'Het einde'. Je zou dan kunnen denken aan: het einde van je leven. Veel gedichten gaan over de dood (er zijn een paar thema's die heel veel in gedichten terugkeren, zoals liefde, afscheid, dood, schrijven), het is dus altijd goed om aan zulk soort thema's te denken als je je afvraagt waar een gedicht over gaat.

Met de titel 'Het einde' zou het gedicht heel goed over de dood kunnen gaan. Dan ga ik opnieuw kijken wat de laatste twee regels kunnen betekenen: "Pas aan die laatste smalle ree / Van hout in zand".

Wat betekent het woord 'ree'? In het woordenboek staat als betekenis o.a.: hert of ankerplaats. Dat laatste zou hier best bedoeld kunnen zijn (zeker omdat het gedicht toch al over varen over zee gaat).
En wat betekent: 'hout in zand'? Het roept een beeld op alsof er een plank ofzo in het zand ligt. Maar met het mogelijke thema van de dood, dan zou heel goed een houten kist in de aarde kunnen zijn bedoeld, een doodskist.

De laatste regels betekenen dan: Nergens vind ik vrede, alleen bij die laatste, kleine ankerplaats, van de houten (doods)kist in de aarde. Hij zal pas vrede vinden in zijn graf.

Het gedicht gaat dus over verlangen, of onvervuld verlangen, en rusteloosheid, maar het hoofdthema is de dood.


Zoals ik al zei valt de vorm heel mooi samen met de inhoud van het gedicht. In de eerste strofe woont hij op het land en verlangt naar de zee.
In de tweede strofe vaart hij op zee en verlangt naar het land. Er is dus een tegenstelling tussen deze twee strofen.
In de derde strofe begrijpt hij dat hij nergens rust of vrede zal vinden - pas bij zijn laatste ankerplaats, zijn graf.
De eerste twee strofen zijn dus een tegenstelling, en de derde strofe is het inzicht dat uit de eerste twee volgt.


Als je dan terugkijkt naar de biografische gegevens over het leven van Jan Slauerhoff, dan is duidelijk dat dit gedicht heel goed aansluit bij zijn leven: rusteloos zwervend over de wereld, dan weer aan land, dan weer op zee. Al kon hij natuurlijk niet weten dat hij zó gauw dood zou gaan, en zo jong bij de "laatste ankerplaats" van "hout in zand" begraven zou worden...


Ik hoop dat je hier wat aan hebt bij je bespreking. Je kunt bij je bronvermeldingen naar mijn website verwijzen: www.rozemarijnonline.net/poezie_gedichten.html

Veel succes, ik hoop dat je een goed cijfer zult krijgen.

Met groeten,

Rozemarijn.

www.rozemarijnonline.net/poeziegeschiedenis.html
www.rozemarijnonline.net/poezie_versanalyse.html

- © onderaan pagina





Re:     (6 december 2011)


Beste Rozemarijn,

Echt super super super bedankt!!!!

Ik begrijp nu vooral het verband tussen de inhoud en de vorm van het gedicht veel beter! Heel erg bedankt!

Groetjes, Samira.








2014



Onderwerp: Vielen Dank!
(2 december 2014)


Hi Rozemarijn,

ik ben Duitse en las onlangs "Het Einde" van J. Slauerhoff. Ik begreep alles, behalve de laatste twee regels.

Wat was ik blij toen ik uw bespreking op RozemarijnOnline vond! Hartelijk bedankt!

Het beste toegewenst!

Jutta.




Antwoord     (2 december 2014)


Dag Jutta,

dank je wel voor je berichtje. Ik vind het heel attent van je, dat je me dit laat weten!

Ik vond 'Het einde' ook een mooi gedicht, maar begreep zelf de laatste regels pas tijdens een college in Utrecht. Ineens werd het hele gedicht me duidelijk. Er spreekt wel iets heel treurigs uit.

Fijn dat je verder werd geholpen door de bespreking!

Goed weekend en herzliche grüßen, vriendelijke groeten,

Rozemarijn.

Gedichten met een bespreking







Bespreking gedicht: Rozemarijn van Leeuwen (december 2011)   © zie hieronder.
Gedicht: J. Slauerhoff, Het einde. In: Een eerlijk zeemansgraf, 1936.

Overzicht alle besprekingen gedichten: Lijst gedichten met bespreking.




© copyright 2011. Het is alleen toegestaan om gegevens van deze pagina over te nemen met gebruikmaking van de volgende verwijzing:
Rozemarijn van Leeuwen, Versanalyse en interpretatie. J. Slauerhoff, Het einde (2011). Bron: http://www.rozemarijnonline.net/poezie_gedichten.html.





Overzicht van gedichten:
lijst van gedichten met bespreking




<  
  >