RozemarijnOnline




Versanalyse en interpretatie
-
korte bespreking gedicht






















Versanalyse en interpretatie
korte bespreking gedicht


J. Slauerhoff - Riet plukken
In: Yoeng Poe Tsjoeng, 1930



<    
  >



Vraag en antwoord




Onderwerp: Slauerhoff
(19 maart 2014)


Beste Rozemarijn,

Voor school moet ik 10 gedichten analyseren. Bij 8 van de 10 is dit tot nu toe gelukt. Helaas loop ik bij twee gedichten volledig vast. Eén daarvan is: 'Riet plukken', van J. Slauerhoff.

Ik moet voor beide gedichten het rijm van het gedicht, afwijkingen binnen het metrum (met functie), stijlfiguren/beeldspraak benoemen en aangeven of er een bepaalde structuur in het gedicht zit.

Ik hoor graag van u,

Alexander.

--

Riet plukken

Wij moesten riet gaan plukken,
Lang riet waar wind in ritselt,
Waarvan men manden vlecht,
En mochten in een boot
't Vijfvoudig meer bevaren,
Bereikten 't eiland lang voor noen.
Wij lagen 's avonds nog in 't gras,
En hadden niet één handvol riet
Geplukt om mee naar huis te gaan.

(Anoniem)


J. Slauerhoff.
In: Yoeng Poe Tsjoeng (1930, tweede vermeerderde druk 1933). Vertalingen van Chinese gedichten (vertaald uit het Engels door Arthur Waley).




Antwoord     (20 maart 2014)


Dag Alexander,

Wat een grote hoeveelheid gedichten moet je analyseren, zeg. Een grote klus. Ik kon beide gedichten die je in je mail noemde online vinden. Allereerst 'Riet plukken' van J. Slauerhoff. Ik ken het toevallig, omdat Willem Wilmink het heeft opgenomen in zijn boek over poëzie Waar het hart vol van is.

Het gedicht 'Riet plukken' komt uit de bundel Yoeng Poe Tsjoeng (wat zoveel betekent als: 'van geen nut'), een bundel met vertalingen van Chinese gedichten uit 1930. Slauerhoff vertaalde deze gedichten niet rechtstreeks uit het Chinees, maar gebruikte een Engelse vertaling van Arthur Waley. Deze context is natuurlijk heel belangrijk: dit is geen oorspronkelijk werk van Slauerhoff, maar een vertaling (sterker nog: een vertaling van een vertaling). De oorspronkelijke Chinese auteur is anoniem.

Vertalingen zijn altijd lastig te beoordelen, omdat je de oorspronkelijke tekst niet kent en in dit geval is er ook nog eens niets bekend over de oorspronkelijke Chinese auteur. We hebben dus niets anders dan de tekst zelf, geen context die ons misschien nog op een spoor kan zetten.

De titel is simpelweg 'Riet plukken'. Daarmee opent ook de eerst regel: 'We moesten riet gaan plukken'. Nergens in het gedicht wordt uitgelegd wie deze 'wij' zijn. Zijn het twee mensen, of een groep? In ieder geval varen ze met de boot over vijf meren ('the five lakes' in het Engels) en komen ze vóór 12 uur 's middags (noen) bij het eiland aan (waar blijkbaar het riet groeit). Dan verspringt het beeld naar de avond: de 'wij' liggen in het gras en hebben in het geheel geen riet geplukt.

Dat is een verrassende wending: het gedicht heet 'riet plukken', maar als er in het gedicht één ding NIET gebeurt, is het riet plukken! Dat is toch heel geestig! Maar wat is er dan wel gebeurd? Dat vertelt het gedicht niet. Zoals ook niet wordt aangeduid wie de 'wij' zijn, wordt ook geheel open gelaten wat deze 'wij' de hele middag op het eiland doen. In dit gedicht wordt er niet verteld wat er wèl is gebeurd, maar alleen verteld wat er níet is gebeurd. Je zou kunnen zeggen dat de betekenis van het gedicht geheel open is gelaten, iedereen kan zich erbij voorstellen wat hij wil. Het is daarbij des te belangrijker om je bewust te zijn van jouw eigen blik en te blijven beseffen dat jouw interpretatie, wat jou het meest logisch lijkt, niet de enig mogelijke is.

De enige indicatie die je krijgt over wat er die middag is gebeurd, is het woordje 'nog', ze liggen 'nog' in het gras, dat suggereert dat ze langere tijd in het gras hebben gelegen. Dat klinkt een beetje als spijbelen - het harde werken, een wellicht vervelende klus (riet groeit langs de oever, je staat half in het water, de stengels snijden in je handen) is nagelaten, ze hebben blijkbaar een middagje vrijaf genomen.

Je kunt je voorstellen dat dat het gaat om een groepje mensen die de hele middag hebben geluierd, of het eiland hebben verkend, of dat het nog kinderen waren en dat ze hebben gespeeld of gezwommen, of dat het gaat om een verliefd stel dat alleen maar oog heeft gehad voor elkaar. Dit maakt het gedicht ook intrigerend, je kunt je blijven afvragen wat er precies gebeurd is. Iedereen kan er zijn eigen voorstelling bij maken, of zich voorstellen wat hij zelf zou doen een middag op een eiland.

Ook de consequentie van de nalatigheid wordt niet vermeld - immers ze 'moesten' riet plukken (r. 1), waar manden van gevlochten konden worden. Krijgen ze straf, een standje van hun ouders, verdienen ze nu niets, moeten ze de dag erna alsnog riet gaan plukken? - de lezer krijgt het niet te horen.


Als ik één interpretatie zou moeten kiezen, zou ik zelf denken aan twee of een groepje oudere kinderen, tieners. De 'wij' moeten iets (dat kan wijzen op een baas, maar ook op ouders) (r. 1). De 'wij' vlechten zelf geen manden (waar een bepaalde vaardigheid voor is vereist, riet plukken is veel makkelijker). Een mogelijke reden zou kunnen zijn dat ze nog jong zijn (r. 3). Ze 'mogen' met een boot weg; dat klinkt als kinderen die nu oud genoeg zijn om zoiets te 'mogen' van hun ouders (r. 4).

En ten slotte: ze hebben geen riet 'om mee naar huis te gaan' (r. 9). Ze moeten het riet dus niet mee terug nemen naar een werkplaats ofzo, maar naar huis. Dit wijst op een gezinssituatie. Vooral hierdoor, in combinatie met de drie eerdere aanwijzigen, zou ik denken aan enkele (oudere) kinderen.


Er is geen gebruik gemaakt van rijm, wel is er een vrij consequent aangehouden metrum (jambe), maar het is onduidelijk of hiermee het Engelse of Chinese origineel is gevolgd. De grote sprong in de tijd die inhoudelijk wordt gemaakt, van de noen (12 uur 's middags) naar de avond, wordt niet weerspiegeld in de vorm van het gedicht, bijvoorbeeld door een witregel. Het gedicht is heel beschrijvend, ik zie geen opvallende beeldspraak of stijlfiguren.

Het meest opvallende aan dit gedicht is de inhoud die heel open is gelaten; de tegenstelling tussen titel/beginregel en het slot; en de grappige ontknoping. We weten maar één ding zeker: er is geen riet geplukt. Hoe nuttig dat ook is, er zijn blijkbaar dingen die leuker zijn in het leven, of belangrijker .

Misschien had je bij dit gedicht het gevoel dat je er weinig uit kon halen, maar het lijkt mij een luchtig en geestig gedicht, waar geen uitgebreide interpretaties of diepere lagen in zitten. Dit gedicht gaat om wat er niet wordt verteld, om de verbeelding van de lezer.

Tot zover over dit gedicht. Zie verder mijn volgende mail.

Met vriendelijke groet,

Rozemarijn.

www.rozemarijnonline.net - Gedichten met een bespreking





Re:     (21 maart 2014)


Hi Rozemarijn!

Onwijs bedankt voor de hulp! Ik ga de twee gedichten direct afmaken.

Ik heb je site opgegeven als bron.

Gr, Alexander.



∗       ∗       ∗



Bespreking gedicht: Rozemarijn van Leeuwen (maart 2014)   © zie hieronder.
Gedicht: J. Slauerhoff, Riet plukken. In: Yoeng Poe Tsjoeng, 1930 (tweede vermeerderde druk 1933). Vertalingen van Chinese gedichten (vertaald uit het Engels door Arthur Waley).

Overzicht alle besprekingen gedichten: Lijst gedichten met bespreking.




© copyright 2014. Het is alleen toegestaan om gegevens van deze pagina over te nemen met gebruikmaking van de volgende verwijzing:
Rozemarijn van Leeuwen, Versanalyse en interpretatie. J. Slauerhoff, Riet plukken (2014). Bron: http://www.rozemarijnonline.net/poezie_gedichten.html.





Lees meer:

poëziegeschiedenis

kenmerken van poëzie        analyseren en interpreteren

alle gedichten met een bespreking




<    
  >