RozemarijnOnline




Versanalyse en interpretatie
-
korte bespreking gedicht






















Versanalyse en interpretatie
korte bespreking gedicht


Marjoleine de Vos - Zien is kennen, over het geluk
In: Zeehond graag, 2000





Gastenboek. Onderwerp: Marjoleine de Vos - Zien is kennen, over het geluk
(30 augustus 2008)


Ha die R'rijn,

Wat was jouw interpretatie van de titel: 'Zien is kennen, over het geluk' van Marjoleine de Vos (het eerste gedicht uit de bundel Zeehond graag)?

Rosa!




Antwoord     (31 augustus 2008)


Ha Rosa!

Hier volgt dat stuk uit mijn voordracht van afgelopen zaterdag:

We maken even een uitstapje naar een gedicht van een heel andere dichter:

        Vroeger bracht ik het op
        een hele ochtend achter de zwarte
        spechten aan te zitten
        omdat in Zien is Kennen stond
        dat ze vrij zeldzaam waren.
        Ik vertelde het aan niemand
        want dat moest natuurlijk zo blijven.

        T. van Deel,
        In: Strafwerk (1969).

Dit gedicht is van Tom van Deel (uit de bundel Strafwerk van 1969). Hij was docent Moderne letterkunde aan de UvA, hij was redacteur bij het tijdschrift De Revisor en is natuurlijk bekend als dichter en criticus (hij schrijft recensies in Trouw) - maar naast dit alles is hij ook de echtgenoot van Marjoleine de Vos. Heel lang al: ze woonden al samen in 1983, dus 2 jaar voor haar afstuderen, en ze zijn getrouwd in 1993. Hij is van 1945, dus 13 jaar ouder dan De Vos (hij was docent, zij was student aan de UvA, elkaar zo leren kennen?).

Waarom lees ik dit gedicht voor? Om de regel: Zien is kennen.

Dat viel mij op, omdat het de titel is van het allereerste gedicht van de allereerste bundel van Marjoleine de Vos:

        Zien is kennen - over het geluk

        Het geluk zit bij zonsopgang in de trein
        en zingt Vivaldi met de kievit
        fietst langs de waddendijk: een feilloos oog
        voor wollen schapen, ruime lucht van Hollands blauw.
        Looft keuken en kamer, leest de krant
        loopt de straat door om de herfst te prijzen,
        verliefd op het gouden licht van september
        lacht het naar oude dames babies leren jacks.
        Het geluk bezit goed ingelopen wandelschoenen.
        's Avonds zit het aan tafel met vrienden
        het drinkt oude jenever, volgt een talencursus
        doucht elke ochtend warm zwemt 's zomers
        spetterend door de lauwe zee. Het geluk schrijft
        lange brieven, eet een haring, heeft een moeder
        viert Sinterklaas.

        Het geluk ligt graag in bed. Het is getrouwd
        heeft tot zijn verdriet geen kinderen maar
        het geluk houdt zich groot.

        M. de Vos
        In: Zeehond graag (2000).

Ik denk ook dat dit (samen met het gedicht 'Zeehond graag') haar meest bekende gedicht is. Het gaat over het geluk, een gepersonificeerd geluk, dat uit allerlei heel concrete, aardse dingen bestaat: het zit in de trein, heeft goed ingelopen wandelschoenen, prijst de herfst, zwemt in zee, eet een haring, enz. En (in de laatste strofe): het geluk is getrouwd. Maar het geluk heeft verdriet (wat natuurlijk een contradictio in terminis is, een paradox) - en dat verwijst niet alleen naar een belangrijk thema in het werk van De Vos, maar ook naar een groot concreet verdriet in haar leven: haar ongewilde kinderloosheid (tv-interview Kruispunt).

De vraag hier nu is: waarom heeft ze gekozen voor deze titel: 'Zien is kennen'? Het moet blijkbaar iets belangrijks zijn, als zij het boven haar eerste gedicht zet en het ook al voorkomt in het werk van haar echtgenoot.

Zien is kennen is de titel van een Nederlands standaardwerk over vogels uit het begin van de 20e eeuw. Het schijnt een klassieker te zijn onder de vogelgidsen, waar generaties van zogeheten 'vogelaars' mee zijn opgegroeid.

Tom van Deel gebruikt de titel ook echt om naar dit boek te verwijzen: in Zien is kennen stond dat die vogels vrij zeldzaam waren. Van Deel schrijft meer over vogels en vogelen (al in de jaren '60) - en mijn indruk was dat het zíjn hobby was, dat hij het heeft ingebracht in hun huwelijk, om het zo maar te zeggen.

Maar waarom heeft Marjoleine de Vos dit als titel gekozen? Ze zal toch niet concreet naar de vogelgids willen verwijzen met de titel: 'Zien is kennen - over het geluk'.

Zelf zou ik twee redenen kunnen verzinnen. Ten eerste heeft de zin als losse zin ook iets filosofisch: door iets te zien, ga je het kennen, inzicht krijgen, begrijpen. Zij 'ziet' in dit gedicht een reeks dingen die haar gelukkig kunnen maken; maar als je eigenlijk verdriet hebt, moet je het wel 'willen zien'; je moet het geluk wel willen zien om het te kennen. Zoals een vogelgids vogels beschrijft om ze te leren kennen, zo is dit gedicht een 'gids' met vormen van geluk, om dat te leren kennen.

Op de tweede plaats kan ik me voorstellen dat de titel 'Zien is kennen' naar haar echtgenoot verwijst; de vogelaar, die dit boek bezit en er ook over heeft geschreven. In de laatste strofe wordt hij ook genoemd: het geluk is getrouwd... Misschien staat dat boek wel symbool voor hem: duidt het er bv. op dat zij zich door haar echtgenoot gezien en gekend voelt. Opmerkelijk is dat er in dit gedicht ook een vogel voorkomt: een kievit. In de kritieken vallen critici nog wel eens over deze zin: hoe kun je nu Vivaldi zingen met een kievit - maar wellicht staat de kievit wel symbool voor haar echtgenoot en zingen ze samen wel eens Vivaldi tijdens de afwas ofzo - dat kan ik me zo voorstellen.

Een derde optie is ook nog dat 'het geluk' zelf symbool staat voor haar echtgenoot en dat het héle gedicht in feite over haar echtgenoot gaat (hij zit in de trein, hij zingt met de kievit, hij eet een haring, hij heeft verdriet maar houdt zich groot). Hier valt tegenin te brengen: in haar hele oeuvre is juist nauwkeurig zelfonderzoek belangrijk, dit zou wel heel afwijkend zijn (zelf volgt zij een talencursus, Grieks, dat zou eerder op haar slaan).

Hoe dan ook verwijst in ieder geval de titel naar het vogelboek en daarmee naar haar echtgenoot.

Met groeten,

Rozemarijn.
www.rozemarijnonline.net/versanalyse.html









Bespreking gedicht: Rozemarijn van Leeuwen (september 2008)   © zie hieronder.
Gedicht: Marjoleine de Vos, Zien is kennen. In: Zeehond graag, 2000.

Overzicht alle besprekingen gedichten: Lijst gedichten met bespreking.




© copyright 2008. Het is alleen toegestaan om gegevens van deze pagina over te nemen met gebruikmaking van de volgende verwijzing:
Rozemarijn van Leeuwen, Versanalyse en interpretatie. Marjoleine de Vos, Zien is kennen (2008). Bron: http://www.rozemarijnonline.net/poezie_gedichten.html.





Overzicht van gedichten:
lijst van gedichten met bespreking




<  
  >