RozemarijnOnline




Gastenboek van RozemarijnOnline






















Gastenboek literaire website RozemarijnOnline

Vraag en antwoord

home           gastenboek




Onderwerp: Bundel Claus
(30 januari 2019)


Beste Rozemarijn,

Voor een poëzieproject op school moet ik een bundel van Hugo Claus bespreken, de Oostakkerse gedichten. Ik vind dit vrij lastig. Waar gaat deze bundel over, wat zijn belangrijke thematieken?

Ik hoop dat u er iets over kunt zeggen.

Alvast dank, Eva.





Antwoord    (2 februari 2019)


Dag Eva,

Ik ben helaas niet zo thuis in de poëzie van Hugo Claus. Zijn gedichtenbundel De Oostakkerse gedichten (1955) wordt wel 'experimenteel' genoemd, modernistisch. Ik heb gezocht of er een artikel over de bundel bestaat in de DBNL (Digitale bibliotheek der Nederlandse letteren). Georges Wildemeersch heeft er een artikel over geschreven (Literatuur, jaargang 11, 1994), met de titel 'Hugo Claus en de experimentele mythe'.

Je zou dit artikel als uitgangspunt kunnen gebruiken om meer over de bundel als geheel te kunnen zeggen.


Volgens Wildemeersch roept experimentele poëzie, zoals De Oostakkerse gedichten, de mythe van de oorspronkelijke, primitieve oerstaat van de mens op, een eenheidsbeleving van mens en wereld. De Oostakkerse gedichten draaien om een primitieve mens die verbonden is met de natuur.

In deze opgeroepen wereld heerst een primitief geloof, dat er eenheid is tussen dingen die voor de rationele mens gescheiden lijken. Elementen, planten, dieren en mensen kunnen elkaar doordringen; en ook het natuurlijke en bovennatuurlijke (goden, soms in de vorm van dieren) doordringen elkaar.

De mens is deel, onderdeel van de wereld; de mens is een lege plek, waarin elementen van de wereld kunnen gaan wonen. De vruchtbaarheid van de natuur wordt lichamelijk, animaal door de mens beleefd. De mens is animaal, stamt af van dieren, kan samenvallen met een dier. De mens kan versplinterd zijn en elk lichaamsdeel kan een eigen leven leiden en zelfstandig functioneren.

In De Oostakkerse gedichten bestaat er dus geen scherpe grens tussen mens en wereld. Psychische verschijnselen treden op als wezens in de buitenwereld; en de mens kan in bezit worden genomen door bovennatuurlijke krachten. De grenzen tussen mens, natuur en bovennatuur vallen daarmee weg.

Wildemeersch schrijft: "Binnen en buiten, subject en object, mens en natuur, hoog en laag, water en vuur zijn uitwisselbare begrippen: de tegenstellingen en de dualiteiten, die het Westerse denken beheersen, werden opgeheven".

De huidige mens is in werkelijkheid echter niet meer primitief, archaisch, verbonden met de natuur; maar uiteengevallen, versplinterd, verlangt terug naar die natuurstaat: "De Oostakkerse gedichten zijn niet de gedichten van de daadwerkelijke eenheidsbeleving, maar van de gedroomde eenheidsbeleving. (..) Centraal staat de mens die uit de eenheid gevallen is, die terugverlangt naar de geborgenheid ervan, maar die toch ook heeft geproefd van de vrijheid en de zelfstandigheid en die niet meer bereid is zich slaafs te onderwerpen aan het andere".

Kortom, volgens Wildemeersch spelen de gedichten zich af tegen de achtergrond van een mythische wereld, waarin een primitieve mens verbonden is met de natuur en met het bovennatuurlijke, en waarin alle elementen in elkaar kunnen overlopen.


Elders op deze website heb ik een specifiek gedicht uit deze bundel uitgebreid besproken: Hugo Claus - 'De Regenkoning'. Wellicht kun je dat gebruiken om nader op een van de gedichten in te gaan.


Ik hoop dat je zo verder komt met je verslag. Het is een lastige bundel om te bespreken. Veel sterkte ermee,

Met vriendelijke groet,

Rozemarijn.


•  Kenmerken van poëzie

•  Alle gedichten met een bespreking

----

Gebruikte artikelen:

De Oostakkerse gedichten van Hugo Claus, op literairecanon.be
literairecanon.be/oostakkerse-gedichten

Georges Wildemeersch, Hugo Claus en de experimentele mythe. In: Literatuur (jrg. 11, 1994).
dbnl.org/oostakkerse-gedichten


Verder lezen:

Bespreking van het gedicht Hugo Claus - 'De Regenkoning'.





Antwoord    (3 februari 2019)


Heel erg bedankt voor uw antwoord! Hiermee kom ik een stuk verder.

Groetjes, Eva.








Poëziegeschiedenis

Kenmerken poëzie      Analyseren gedichten

Alle gedichten met bespreking






Home           Gastenboek