RozemarijnOnline




Gastenboek van RozemarijnOnline






















Gastenboek literaire website RozemarijnOnline

Vraag en antwoord

home           gastenboek




Onderwerp: Metrum 't Hooft
(22 februari 2020)


Beste Rozemarijn,

voor een mondeling examen moet ik het metrum kunnen bepalen in een gedicht. Ik vind dit echt moeilijk.

Ik heb dit geprobeerd met een gedicht van Jotie 't Hooft, 'Aan mijn prinses', maar ik zit vast. Ik denk dat enkele dingen niet kloppen.

Het metrum is volgens mij een trochee, maar nu weet ik niet of dit voor het ganse gedicht steeds moet gelden of dat er afwisseling in mag zitten. Dit is mijn grootste twijfelpunt!!

Dit kost me bloed, zweet en tranen.. Kan je een jou bedenken geven, aub? Alvast dikke merci,

Nolle.

---

Aan mijn prinses

Liefste, hart en woorden
Houden voor jou stil,
Jij blinde vlek in mijn vermoorden
Van wat ik vergeten wil.

Kleine vink, lieve kleine kinkel
-De liefde speelt mij parten-
Baby-face, bijou, scharminkel
Voor wie ik alles weer wil tarten

Tot ik, als vroeger, blind van pijn
Weer neerlig, eenzaam in het laken
Het gaat niet om het zijn
Maar om wat wij er van maken,

ENVOI:
Prinses, ik beschrijf wat ik bewonder,
Wat ik vrees, bemin of haat
Prinses, nu ik u ken kan ik niet zonder,
Gedoog niet dat ik u verlaat.


Jotie T'Hooft
In: Junkieverdriet, 1976.





Antwoord    (24 februari 2020)


Dag Nolle,

Als je het metrum van een gedicht moet bepalen, is dat het eenvoudigst met een gedicht van voor zeg 1940. Daarvoor hadden de meeste gedichten een vast metrum, na 1950 gingen dichters juist steeds meer experimenteren en werd een vast metrum door het hele gedicht heen, steeds vaker losgelaten.

Dat zie je ook in het gedicht van T'hooft - er zijn wel zinnen met een metrum, maar het verschilt nogal per zin en soms wijkt hij binnen een zin af. Ik heb altijd geleerd, dat je dan mag concluderen: er is in dit gedicht niet één vast metrum aangehouden. Maar het kan zijn dat het in jouw lesboek anders staat, en je dan per zin het moet gaan uitschrijven.

Je was al goed op weg, door de beklemtoonde lettergrepen te onderstrepen. Bijvoorbeeld:
houden voor jou stil
is een trochee (sterk zwak sterk zwak) en
gedoog niet dat ik u verlaat
is een jambe (zwak sterk zwak sterk).

Als ik het goed begrijp, heb je zelf dit gedicht als voorbeeld uitgekozen. Ik zou als ik jou was, gewoon een ander gedicht kiezen. Bijv. Jan Pierre Rawie staat bekend om zijn perfect volgehouden metrums. Bijvoorbeeld:

Mijn vader sterft; als ik zijn hand vasthoud,
voel ik de botten door zijn huid heen steken.
Ik zoek naar woorden maar hij kan niet spreken
en is bij elke ademtocht benauwd.

Je ziet hier een regelmatig jambe (zwak sterk zwak sterk zwak sterk). Je ziet dat er af en toe een woord met weinig klemtoon op een beklemtoonde plek valt (zoals bijv. 'ik', 'ik', 'door', 'maar', en 'is'), maar dat als je stug doortelt, je bij de beklemtoonde lettergrepen altijd goed op een beklemtoonde plek uitkomt. Dus: een onbeklemtoonde lettergreep (ik, maar, is) op een beklemtoonde plek verstoort het vaste metrum niet (maar een beklemtoonde lettergreep op een onbeklemtoonde plek wel, dat heet antimetrie). Dus altijd: stug doortellen.

Wat helpt is het gedicht hardop lezen en zoeken naar klemtonen waar je zeker van bent. En dan kijken of je op basis daarvan in een vast ritme kan doorlezen. Je kunt (net als bij een liedje) ofwel in tweeën tellen (een twee, een twee, een twee = jambe; of een twee, een twee een twee = trochee). Of je kunt in drieën tellen (een twee drie, een twee drie = dactylus; of een twee drie, een twee drie = anapest).

Zie hieronder links voor preciezere uitleg en ezelsbruggetjes. Veel sterkte, Nolle, met je mondeling. Je leraar moet het in ieder geval al waarderen, dat je echt je best doet om het goed uit te zoeken! Veel succes,

met vriendelijke groet,

Rozemarijn.


•  Kenmerken van poëzie

•  Metrum bepalen

•  Alle gedichten met een bespreking





Antwoord    (25 februari 2020)


Dag Rozemarijn,

Van harte bedankt voor je feedback. Ik snap het nu wat meer (maar vind het geen gemakkelijke materie). Nu hopen dat het dinsdag goed gaat!

Nogmaals bedankt, fijn weekend en tot ziens,

Nolle.








Poëziegeschiedenis

Kenmerken poëzie      Analyseren gedichten

Alle gedichten met bespreking






Home           Gastenboek